Γιατι Ευρωπαϊκός Ερανιστής;
Επισκεπτόμενος το ηλεκτρονικό αρχείο του Πανεπιστημίου Πατρών "ΠΛΕΙΑΣ" όπου έχουν ψηφιοποιηθεί περί τα 35 περιοδικά της περιόδου 1840-1920 έπεσα πάνω στον Ευρωπαϊκό Ερανιστή. Όποιος όμως ερευνά ποιά η στάση των ελέυθερων πλέον ελλήνων απέναντι στην Ευρώπη, μπορέι να βρεί μπόλικο και ενδιαφέρον υλικό κοιτάζοντας και άλλα περιοδικά του ηλεκτρονικού αυτού αρχείου. Συνειδητοποιέι τότε ότι η αμφίθυμη σχέση μας με την Ευρώπη χρονολογείται απο τότε.
Ο Ευρωπαίκός Ερανιστής "εκδιδόταν στην Αθήνα από το 1840 ως το 1843 υπό τη διεύθυνση του Εμμανουήλ Αντωνιάδη στο τυπογραφείο του ιδίου. Η έκδοσή του διακόπηκε το 1841 και το περιοδικό επανεκδόθηκε τον Μάιο του 1843. Περιλαμβάνει συλλογές άρθρων αλλά και πρωτότυπες συνθέσεις και μεταφράσεις από τα πιο έγκριτα περιοδικά συγγράμματα της εποχής.
Τα θέματα που πραγματεύεται το περιοδικό είναι ποικίλα: πολιτικά, ιστορικά, γεωγραφικά, επιστημονικά, αρχαιολογικά, φιλολογικά, φιλοσοφικά, θεολογικά, ιατρικά, εκπαιδευτικά, νομικά, στρατιωτικά, κ.ά. Περιλαμβάνει ακόμη ποιήματα και διηγήματα, βιβλιοκρισίες κλπ.
Από το 1842 έγιναν κάποιες ενέργειες για τη βελτίωση του συγγράμματος. Περιορίστηκαν τα τυπογραφικά φύλλα σε 4 ως 5, η ετήσια συνδρομή μειώθηκε από 30 σε 20 δρχ. τόσο για την Ελλάδα όσο και για το εξωτερικό, η ύλη εμπλουτίστηκε και η έκδοση έγινε πιο τακτική. Οι συντάκτες απέβλεπαν στη γλωσσική μόρφωση και στην εύκολη και γρήγορη μετάδοση κοινωφελών γνώσεων, κυρίως για όσους είναι δύσκολη η φοίτηση σε σχολεία λόγω της ηλικίας τους ή της κοινωνικής τάξης στην οποία ανήκαν.Οι συνεργάτες του περιοδικού ήταν προπάντων λόγιοι και επιστήμονες της πρωτεύουσας, των οποίων ο αριθμός αυξήθηκε μετά την επανακυκλοφορία του περιοδικού. Μερικοί από αυτούς είναι οι: Π. Αργυρόπουλος, Α. Ρ. Ραγκαβής, Γ. Ιωάννου, Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ν. Λεβίδης, Γ. Δόσιος, Κ. Ηρακλείδης, Φ. Καλλιγάς, Κ. Πιτσιπιός, Κ. Μαυρογιάννης, Γ. Α. Μαυροκορδάτος, Κ. Μάνος, Ξ. Λάνδερερ." (εισαγωγικο σημείωμα του αρχείου της Σοφίας Ραφτούλη)
Διαβάζοντας τον Ευρωπαϊκό Ερανιστή διαπιστώνουμε μεν μία διάθεση απορρόφησης των επιτευγμάτων των επιστημών, καθώς και μελέτης των θεσμών άλλων χωρών γενικότερα. Δεν απουσιάζει όμως η κριτική ματιά ιδίως σε θέματα που θίγουν την Ορθοδοξία και την οικεία εκκλησιαστική παράδοση. Το άτολμο βήμα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού- παραπέμπω στο γνωστό βιβλιο "Νεοελληνικός Διαφωτισμός, οι φιλοσοφικές ιδέες" του Παναγιώτη Κονδύλη- συνεχίζεται και στα μέσα του 19ου αιώνα.
Ανάμεσα όμως στα πολύ ενδιαφέροντα άρθρα είναι και η βιογραφία του φιλέλληνα Εϋνάρδου ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στη δανειοδότηση της επαναστημένης Ελλάδας.
http://xantho.lis.upatras.gr/test2_pleias.php?art=31217
Μια άλλη άποψη για τον δανεισμό της χώρας.
Το ενδιαφέρον του κειμένου αυτού συνίσταται στην παράθεση της κριτικής που έκανε ο Εϋνάρδος στον τρόπο χορήγησης των δανείων στους επαναστατημένους Έλληνες στο Λονδίνο σε χρυσό ενώ ο ίδιος είχε κανονίσει να χορηγηθούν στο Παρίσι απο εμπορικούς οίκους, αλλά με διασφάλιση της διαχείρισης απο τους δανειστές, ούτως ώστε να μην χαθούν πολύτιμα για τον αγώνα κεφάλαια. Οι επαναστατημένοι Έλληνες προσχηματικά επέλεξαν το Λονδίνο επειδή μέρος του δανειζομένου εδίδετο ως δωρεά και επιπλέον σε χρυσό, ενώ η άποψις του Εϋνάρδου ήτο να δοθεί κατά το δυνατόν σε είδος. Πριν ακόμα απελευθερωθεί η Ελλάδα κάποιοι επεδίδοντο σε ατασθαλίες με την ανοχή των δανειστών.
Μάλιστα ο Εϋνάρδος σε επιστολή του προς τον Sir James Macintosh βρετανό πολιτικό και φιλοσοφο στις 10/6/1827 στηλιτεύει την επιλογή της αποστολής της βοηθείας σε χρυσό αντι εις είδος πράγμα που επέτρεψε την αλόγιστη διαχείριση της βοηθείας απο τους Έλληνες αξιωματούχους με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει. Οι ευθύνες των δανειστών μεγάλες. Δυστυχώς οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θεωρούσαν ως δεδομένη την ικανότητα χρηστής διαχείρισης απο τους εκλεγμένους εκπροσώπους του ελληνικού λαού. Απ ότι φαίνεται το ίδιο έγινε και 180 χρονια αργότερα απο τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεωρώντας, αφελώς ίσως, ότι η Ελλάδα ήτο πλέον ένα ώριμο ευρωπαϊκό κράτος. Μάλλον έσφαλαν.
Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ
Επισκεπτόμενος το ηλεκτρονικό αρχείο του Πανεπιστημίου Πατρών "ΠΛΕΙΑΣ" όπου έχουν ψηφιοποιηθεί περί τα 35 περιοδικά της περιόδου 1840-1920 έπεσα πάνω στον Ευρωπαϊκό Ερανιστή. Όποιος όμως ερευνά ποιά η στάση των ελέυθερων πλέον ελλήνων απέναντι στην Ευρώπη, μπορέι να βρεί μπόλικο και ενδιαφέρον υλικό κοιτάζοντας και άλλα περιοδικά του ηλεκτρονικού αυτού αρχείου. Συνειδητοποιέι τότε ότι η αμφίθυμη σχέση μας με την Ευρώπη χρονολογείται απο τότε.
Ο Ευρωπαίκός Ερανιστής "εκδιδόταν στην Αθήνα από το 1840 ως το 1843 υπό τη διεύθυνση του Εμμανουήλ Αντωνιάδη στο τυπογραφείο του ιδίου. Η έκδοσή του διακόπηκε το 1841 και το περιοδικό επανεκδόθηκε τον Μάιο του 1843. Περιλαμβάνει συλλογές άρθρων αλλά και πρωτότυπες συνθέσεις και μεταφράσεις από τα πιο έγκριτα περιοδικά συγγράμματα της εποχής.
Τα θέματα που πραγματεύεται το περιοδικό είναι ποικίλα: πολιτικά, ιστορικά, γεωγραφικά, επιστημονικά, αρχαιολογικά, φιλολογικά, φιλοσοφικά, θεολογικά, ιατρικά, εκπαιδευτικά, νομικά, στρατιωτικά, κ.ά. Περιλαμβάνει ακόμη ποιήματα και διηγήματα, βιβλιοκρισίες κλπ.
Από το 1842 έγιναν κάποιες ενέργειες για τη βελτίωση του συγγράμματος. Περιορίστηκαν τα τυπογραφικά φύλλα σε 4 ως 5, η ετήσια συνδρομή μειώθηκε από 30 σε 20 δρχ. τόσο για την Ελλάδα όσο και για το εξωτερικό, η ύλη εμπλουτίστηκε και η έκδοση έγινε πιο τακτική. Οι συντάκτες απέβλεπαν στη γλωσσική μόρφωση και στην εύκολη και γρήγορη μετάδοση κοινωφελών γνώσεων, κυρίως για όσους είναι δύσκολη η φοίτηση σε σχολεία λόγω της ηλικίας τους ή της κοινωνικής τάξης στην οποία ανήκαν.Οι συνεργάτες του περιοδικού ήταν προπάντων λόγιοι και επιστήμονες της πρωτεύουσας, των οποίων ο αριθμός αυξήθηκε μετά την επανακυκλοφορία του περιοδικού. Μερικοί από αυτούς είναι οι: Π. Αργυρόπουλος, Α. Ρ. Ραγκαβής, Γ. Ιωάννου, Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ν. Λεβίδης, Γ. Δόσιος, Κ. Ηρακλείδης, Φ. Καλλιγάς, Κ. Πιτσιπιός, Κ. Μαυρογιάννης, Γ. Α. Μαυροκορδάτος, Κ. Μάνος, Ξ. Λάνδερερ." (εισαγωγικο σημείωμα του αρχείου της Σοφίας Ραφτούλη)
Διαβάζοντας τον Ευρωπαϊκό Ερανιστή διαπιστώνουμε μεν μία διάθεση απορρόφησης των επιτευγμάτων των επιστημών, καθώς και μελέτης των θεσμών άλλων χωρών γενικότερα. Δεν απουσιάζει όμως η κριτική ματιά ιδίως σε θέματα που θίγουν την Ορθοδοξία και την οικεία εκκλησιαστική παράδοση. Το άτολμο βήμα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού- παραπέμπω στο γνωστό βιβλιο "Νεοελληνικός Διαφωτισμός, οι φιλοσοφικές ιδέες" του Παναγιώτη Κονδύλη- συνεχίζεται και στα μέσα του 19ου αιώνα.
Ανάμεσα όμως στα πολύ ενδιαφέροντα άρθρα είναι και η βιογραφία του φιλέλληνα Εϋνάρδου ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στη δανειοδότηση της επαναστημένης Ελλάδας.
http://xantho.lis.upatras.gr/test2_pleias.php?art=31217
Μια άλλη άποψη για τον δανεισμό της χώρας.
Το ενδιαφέρον του κειμένου αυτού συνίσταται στην παράθεση της κριτικής που έκανε ο Εϋνάρδος στον τρόπο χορήγησης των δανείων στους επαναστατημένους Έλληνες στο Λονδίνο σε χρυσό ενώ ο ίδιος είχε κανονίσει να χορηγηθούν στο Παρίσι απο εμπορικούς οίκους, αλλά με διασφάλιση της διαχείρισης απο τους δανειστές, ούτως ώστε να μην χαθούν πολύτιμα για τον αγώνα κεφάλαια. Οι επαναστατημένοι Έλληνες προσχηματικά επέλεξαν το Λονδίνο επειδή μέρος του δανειζομένου εδίδετο ως δωρεά και επιπλέον σε χρυσό, ενώ η άποψις του Εϋνάρδου ήτο να δοθεί κατά το δυνατόν σε είδος. Πριν ακόμα απελευθερωθεί η Ελλάδα κάποιοι επεδίδοντο σε ατασθαλίες με την ανοχή των δανειστών.
Μάλιστα ο Εϋνάρδος σε επιστολή του προς τον Sir James Macintosh βρετανό πολιτικό και φιλοσοφο στις 10/6/1827 στηλιτεύει την επιλογή της αποστολής της βοηθείας σε χρυσό αντι εις είδος πράγμα που επέτρεψε την αλόγιστη διαχείριση της βοηθείας απο τους Έλληνες αξιωματούχους με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει. Οι ευθύνες των δανειστών μεγάλες. Δυστυχώς οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θεωρούσαν ως δεδομένη την ικανότητα χρηστής διαχείρισης απο τους εκλεγμένους εκπροσώπους του ελληνικού λαού. Απ ότι φαίνεται το ίδιο έγινε και 180 χρονια αργότερα απο τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεωρώντας, αφελώς ίσως, ότι η Ελλάδα ήτο πλέον ένα ώριμο ευρωπαϊκό κράτος. Μάλλον έσφαλαν.
Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου